Page content

Operationele definitie

Operationele definitie

Een operationele definitie is nodig om een contruct meetbaar te maken. Een operationele definitie omvat de wijze waarop de waarde van een grootheid berekend moet worden en legt een verband tussen constructen en empirisch waarneembare kenmerken of gebeurtenissen. We moeten dus kunnen tellen en meten. De definitie moet dusdanig helder zijn dat iedereen hieronder hetzelfde verstaat.

Een construct is beeld of abstract idee speciaal uitgevonden voor een bepaald onderzoek en/of theorieontwikkelingsdoel. Constructen zijn moeilijk te observeren en zijn gebouwd op verschillende begrippen (bijv. klanttevredenheid). Om tot een operationele definitie te komen dienen we constructen eerst te vertalen in concepten en variabelen.

Een concept is een algemeen aanvaarde verzameling van betekenissen of kenmerken die geassocieerd worden met bepaalde gebeurtenissen, voorwerpen, omstandigheden, situaties en gedragingen. Concepten worden gecreëerd door het classificeren en categoriseren van objecten of gebeurtenissen die gemeenschappelijke met kenmerken los van elke enkele waarneming. Concepten zijn goed waarneembaar en niet uitgevonden voor een bepaald onderzoek (bijv. leeftijd).

Een variabele is een symbool van een gebeurtenis, handeling, karakteristiek kenmerk of eigenschap die kan worden gemeten en waaraan we categorische waarden (een variabele is de empirische equivalent van een construct) toekennen.

Operationaliseren is het vertalen van een construct in de concrete handelingen (operaties) die men moet verrichten om vast te stellen of, en in welke mate, de kenmerken van het construct van toepassing zijn op een bepaalde onderzoekseenheid. De operationalisering levert dus de voorschriften voor het waarnemen van een bepaald construct. Zodoende wordt een relatief abstract construct, dat op verschillende manieren geïnterpreteerd zou kunnen worden, meetbaar gemaakt.

Voorbeeld operationele definitie

Onderstaand een voorbeeld om tot een adequate operationele definitie te komen:

  1. Construct: omvang van de organisatie
  2. Operationele definitie: ‘aantal werknemers gemeten in fte op 31 december 2013’
  3. Onduidelijkheid over vast/tijdelijk; ingehuurde werknemers, etc.
  4. Alternatieve operationele definitie: ‘omzet over het jaar 2013’

Het visualiseren van de concepten, variabelen en operationele definities kan erg verhelderend werken:

operationele-definitie

Voorbeeld operationalisatie (‘Free and fair judiciary’, Vrij en eerlijk gerechtelijk apparaat)

Vaak zijn in de literatuur uitgewerkte definities, items, vragen en maten te vinden die het concept operationaliseren. Mocht dit niet het geval zijn dan is het vaak mogelijk om de operationalisatie van een vergelijkbaar concept naar het betreffende concept te vertalen. Zijn er ook geen vergelijkbare concepten beschikbaar, dan zal je op basis van gezond verstand een goed onderbouwde operationalisatie moeten uitwerken. Hierbij is het essentieel dat de operationele definitie overeenkomt met de conceptuele definitie. Het uitwerken van een tabel of boomdiagram (zoals hierboven) is vaak behulpzaam en verhelderend.

    Comment Section

    1 reactie op “Operationele definitie


    Door Truus op 30 mei 2017

    Helder en bruikbaar

    Plaats een reactie


    *