arrow_drop_up arrow_drop_down
20 november 2017 

Deductie vs. inductie: Alles wat je moet weten hierover

Deductie en inductie zijn tegengestelde manieren van argumenteren en bewijsvoering. Als voormalig student weet ik dat het vaak even duurt om de verschillen precies te begrijpen, beide benaderingen uit elkaar te halen en op de juiste manier te combineren. Het hanteren van deductie dan wel inductie bepaalt in welke mate respectievelijk theorie en empirische waarnemingen een rol spelen in het onderzoeksontwerp van je scriptie. In dit artikel bespreken we de verschillen tussen deze twee benaderingen en wat dit kan betekenen voor jouw onderzoek.

Deductie: theorie toetsen

Deductief redeneren is in feite wat we als wetenschap beschouwen. Het is een ‘top-down’ logica, waarbij vanuit het algemene gevolgtrekkingen worden gemaakt naar het bijzondere. Een beroemd voorbeeld van een deductief argument, stapsgewijs uitgewerkt:

  1. “Alle mensen zijn sterfelijk” – algemene regel, major-premisse
  2. “Socrates is een mens” – bijzondere regel, minor premisse
  3. “Socrates is sterfelijk” – conclusie

Een deductief argument is vanzelfsprekend waar en kan dus niet weerlegd worden, maar wel geïllustreerd worden door specifieke waarnemingen. Deductie speelt met name een grote rol in formele wetenschappen zoals logica en wiskunde, maar ook in overige wetenschappen wanneer een strikte bewijsvoering mogelijk en vereist is.

Inductie: theorie bouwen

Inductief redeneren is ‘bottom-up’: men komt tot een algemene regel, generalisatie geheten, op grond van empirisch onderzoek (specifieke waarnemingen). Ter illustratie een voorbeeld:

In een park wordt de kleur van afzonderlijke zwanen geobserveerd:inductie-black-swan

  • “De eerste zwaan in het park is wit”
  • “De tweede zwaan in het park is wit”
  • “De laatst waargenomen zwaan in het park is wit”

Conclusie:

  • “Alle zwanen in het park zijn wit” (incorrect: “Alle zwanen zijn wit”)

Een ander voorbeeld is het afnemen van interviews en enquêtes bij verschillende bedrijven om een theorie te vormen over de relatie tussen leiderschapsstijl en bedrijfsprestaties. Ook in het dagelijks leven maken we constant gebruik van inductie: we verwachten dat de toekomst zal lijken op het verleden. Zo dachten velen tot 2008 dat de huizenprijzen altijd omhoog zouden gaan. Het probleem van inductie is echter dat het niet bestand is tegen onverwachte gebeurtenissen. Nassim Nicolas Taleb beschrijft dit op prachtige wijze in zijn boek The Black Swan. Het waarnemen van een enorme hoeveelheid uitsluitend witte zwanen wil niet zeggen dat er geen zwarte zwanen bestaan. Een zwarte zwaan, oftewel een uitschieter of ‘outlier’ kan echter grote gevolgen hebben, zoals we hebben kunnen waarnemen bij de meest recente economische crisis (welke niet was voorspeld ondanks enorme hoeveelheden data en complexe algoritmen). Kortom, een gevolgtrekking bij inductie is dus waarschijnlijk, maar niet logisch onontkoombaar.

Deductie en inductie combineren

Uit bovenstaande krijg je misschien de indruk dat er een rigide verdeling is tussen deductie en inductie. Het is echter mogelijk om beiden te combineren in een onderzoek. Sterker nog, ze kunnen elkaar perfect aanvullen. De meest gepaste methode hangt af van de stand van de kennis over het gebied waar je onderzoek naar wilt doen. Als er een overvloed aan theorie beschikbaar is, dan kunnen daaruit een onderzoeksraamwerk en hypothesen gededuceerd worden. Wanneer het juist gaat om een onderwerp dat nieuw is, waarover onenigheid bestaat of weinig literatuur beschikbaar is, dan is het gepaster om inductief te werk te gaan. De meeste onderzoeken zitten ergens in het midden: er zijn een aantal theorieën en onderzoeken beschikbaar, maar er valt nog genoeg aan toe te voegen op basis van empirie (specifieke waarnemingen). Bijvoorbeeld, we weten vanuit bepaalde aannames over menselijk gedrag dat bepaalde leiderschapsstijlen in het algemeen wel of niet bevorderend zijn voor bedrijfsprestaties, maar we weten dit niet voor elk type bedrijf of land. Tot slot een overzicht van de grootste verschillen tussen onderzoek met een deductieve en een inductieve nadruk:

Deductieve nadrukInductieve nadruk
Wetenschappelijke principesInzicht creëren in de betekenis die mensen hechten aan gebeurtenissen
Van theorie naar dataGedetailleerd  inzicht in de onderzoekscontext
Nodig om causale relaties tussen variabelen te verklarenVerzamelen van kwalitatieve data
Waarborgen van validiteit van dataMeer flexibele structuur om veranderingen van de onderzoeksfocus toe te staan gedurende het onderzoek
Operationaliseren van concepten om duidelijkheid van definities te garanderenBewustzijn dat de onderzoeker deel is van het onderzoeksproces
Zeer gestructureerde aanpakMinder nodig om te generaliseren
Onderzoeker is onafhankelijk van wat er onderzocht wordt
Noodzakelijke steekproefgrootte nodig om te kunnen generaliseren

Deze blogpost is geïnspireerd op eigen ervaringen als student, onderzoeker en scriptiebegeleider alsmede hoofdstuk 4.3 ‘Research approaches’ uit Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2009). Research Methods for Business Students. Edinburgh: Pearson Education/Prentice Hall.


Sneller afstuderen? Het maximale uit je scriptie halen?

Maak gebruik van de scriptiehulp van de afstudeerconsultant. Meld je hier aan voor een gratis en vrijblijvend oriëntatiegesprek.

Klik hier om je aan te melden voor een gratis en vrijblijvend oriëntatiegesprek >>>


Irene

Door

Irene

op 8 January 2016

Dag Luuk, bedankt voor je uitleg. Ik heb een vraag, kan er bij een grounded theory sprake zijn van een inductief proces EN een deductief proces. Ik moet een onderzoek beoordelen maar kan niet goed de plek van het inductieve proces en mogelijke deductieve proces in de empirische cirkel aangeven. Ik zie je reactie tegemoet, alvast bedankt.

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 8 January 2016

Dag Irene, bedankt voor je vraag. Juist bij grounded theory is er sprake van een iteratief proces tussen inductief en deductief denken, oftewel een constante vergelijking (constant comparative method) van data (waarnemingen) en theorie (ideeën). Kom je daar verder mee? Groet, Luuk

Sven

Door

Sven

op 4 February 2016

Er staan 2 spelfouten in bovenstaand stuk. Jammer vind ik dit. Zeker voor een website van een afstudeerconsultant. Weerlegd, volt. deelw. met een 't' en bepaalt met een 'd' tegenwoordige tijd. Het is muggenzifterig, dat weet ik. Maar het komt op mij onprofessioneel over. Wel een fijn stukje trouwens om weer even het verschil tussen deductief en inductief onderzoek op je netvlies te krijgen. Thanks.

Onbekend

Door

Onbekend

op 8 September 2016

Toch wel jammer dat je iemand zijn spelfouten aan het licht stelt, terwijl je eigen stuk niet eens zonder spelfouten zit. Nu is het aan jou om deze te vinden ;)

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 4 February 2016

Dag Sven, bedankt voor de kritiek en het compliment. Bij het schrijven van blogs (in tegenstelling tot wetenschappelijke publicaties, rapporten en scripties) kies ik bewust voor toegevoegde waarde boven perfectie. In de tijd/energie die het kost om een stuk tekst perfect te maken kan ik weer een nieuw stuk schrijven. Daarom vind ik het fijn dat je het artikel (los van de spelfouten) waardevol vind :) Groeten, Luuk

maurice bremers

Door

maurice bremers

op 15 March 2016

Duidelijke uitleg. Bedankt.

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 15 March 2016

Bedankt Maurice. Graag gedaan.

Onno

Door

Onno

op 22 January 2017

"Daarom vind ik het fijn dat je het artikel (los van de spelfouten) waardevol vind 🙂 Groeten, Luuk" vindT :)

Manon

Door

Manon

op 13 June 2017

Onno, als ik achter je vervoegd werkwoord in T.T. staat blijft het nog altijd eindigen op een D. Er is een regel voor jij: Jij vindt dat Luuk een spelfout maakt, maar vind jij nu niet dat je dan zelf de regels goed moet kennen? Ik schrijf dit niet om je zwart te maken, maar ik vind het toch een beetje spijtig dat je dat laatste nog als opmerking gaf, terwijl het compleet fout is.

Manon

Door

Manon

op 13 June 2017

Mijn excuses :) je bedoelt duidelijk de 2e x vind.

Werner

Door

Werner

op 26 August 2017

Dat was echt pijnlijk om te lezen, Manon.

Louis

Door

Louis

op 24 October 2017

En nu weer terug naar het topic i.p.v. dat spelfouten geneuzel. Goed om dit weer eens te lezen Luuk. Bedankt.

Dick

Door

Dick

op 25 December 2017

Ik ben mijn kennis aan het opfrissen en dit artikel helpt. Je hebt het heel duidelijk uitgelegd Luuk. Dank je wel..

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 28 December 2017

Fijn om te horen. Bedankt Dick. Gr. Luuk

Herbert

Door

Herbert

op 6 April 2018

Gewoon een goed stuk. Bedankt!

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 6 April 2018

Bedankt Herbert!

frieda

Door

frieda

op 25 June 2018

beste Luuk hoort deze testen ook bij deductie en inductie. bv A is groter als B en C kleiner als D conclusie wat de verhouding tussen A en C Mvg, Frieda

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 26 June 2018

Beste Frieda, je zult jouw vraag wat nauwkeuriger en met minder taalfouten moeten formuleren voordat ik deze begrijp. Mvg, Luuk

Pim Smit

Door

Pim Smit

op 26 July 2018

Dag Luuk, Dank voor je toelichting. Mijn vraag aan jou is nu hoe dit zich verhoudt tot de discussie tussen theïsten en atheïsten. Gebruiken gelovigen die het bestaan van god verdedigen nu inductieve argumenten omdat het hen aan feitelijke bewijzen ontbreekt om het bestaan van (een) god aan te tonen?

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 26 July 2018

Dag Pim, Beide kanten van het debat kunnen zowel inductief als deductief redeneren. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat deze redeneringen stand houden. Gr.Luuk

Irene

Door

Irene

op 20 June 2019

Beste Luuk, kan het zo zijn dat je een inductief én deductief onderzoek doet? Ik ben nu bezig met mijn scriptie en een van mijn deelvragen is deductief: "Welke componenten van zingeving komen terug bij voormalig kankerpatiënten, en welke rol spelen gevoelens in die componenten?” En een van mijn deelvragen is inductief "Van welke rationele processen is er sprake bij voormalig kankerpatiënten, en hoe onderscheiden zij zich van de emotionele processen?" Alvast bedankt!

Luuk Tubbing

Door

Luuk Tubbing

op 20 June 2019

Beste Irene, wat bedoel je met 'komen terug' in je eerste deelvraag? Kun je dit concreter maken? Het is zeker mogelijk dat een onderzoek zowel inductieve als deductieve onderdelen/onderzoekstechnieken bevat. Zie ook de uitleg daarover in bovenstaande blog onder het kopje 'Deductie en inductie combineren'.

Reactie plaatsen

Sneller afstuderen met een scriptiecoach?

scriptiehulp-scriptiecoach-afstuderen